Infraestrutura
MOP REPREZENTA GOVERNU DA-SIA (IX) ASINA KONTRATU HO GOVERNU AUSTRALIA HODI IMPLEMENTA PROJEITU ESTRADA BETAUN REFORSADU HO FIBRA IHA MAUBISSE
Ainaro, 6 visualizações
MOP REPREZENTA GOVERNU DA-SIA (IX) ASINA KONTRATU HO GOVERNU AUSTRALIA HODI IMPLEMENTA PROJEITU ESTRADA BETAUN REFORSADU HO FIBRA IHA MAUBISSE Ainaro, 04 Setembro 2025 Ministru Obras Públika, Samuel Marçal reprezenta Governu da-sia akompañia hosi Diretor Jeral Estradas, Ponte e Controlo de Cheias-Ministeriu Obras Públika (DJEPCC-MOP), Nene Lobato asina kontratu ho reprezentante Embaixador Australia iha Timor-Leste, Aaron Watson ba implementasaun projeitu Fiber Reinforced Concrete (Estrada Betaun Reforsadu ho Fibra) ne’ebe implementa iha Aldeia Rileco, Postu Administrativu Maubisse Vila, Munisipiu Ainaro, projeitu estrada rural ne’e nia kilometru 2 ho total orsamentu $ 462,097.43 nia durasaun fulan neen (6) ne’ebe sei implementa hosi Kompañia Lokal, Aimen Unipessoal,Lda. Iha intervensaun Ministru Obras Públika, Samuel Marçal hato’o agradese ba Governu Australia liu husi PARTISIPA ne’ebe indika fatin ida ne’e hodi implementa sistema teknolojia ba amostra estrada nian, Estrada Betaun Reforsadu ho Fibra nia kualidade ne’e dura tanba ne’e tuir planu sei implementa mos iha Munisipiu seluk ne’e presiza atu implementa.
MOP REPREZENTA GOVERNU DA-SIA (IX) ASINA KONTRATU HO GOVERNU AUSTRALIA HODI IMPLEMENTA PROJEITU ESTRADA BETAUN REFORSADU HO FIBRA IHA MAUBISSE
Ainaro, 04 Setembro 2025
Ministru Obras Públika, Samuel Marçal reprezenta Governu da-sia akompañia hosi Diretor Jeral Estradas, Ponte e Controlo de Cheias-Ministeriu Obras Públika (DJEPCC-MOP), Nene Lobato asina kontratu ho reprezentante Embaixador Australia iha Timor-Leste, Aaron Watson ba implementasaun projeitu Fiber Reinforced Concrete (Estrada Betaun Reforsadu ho Fibra) ne’ebe implementa iha Aldeia Rileco, Postu Administrativu Maubisse Vila, Munisipiu Ainaro, projeitu estrada rural ne’e nia kilometru 2 ho total orsamentu $ 462,097.43 nia durasaun fulan neen (6) ne’ebe sei implementa hosi Kompañia Lokal, Aimen Unipessoal,Lda.
Iha intervensaun Ministru Obras Públika, Samuel Marçal hato’o agradese ba Governu Australia liu husi PARTISIPA ne’ebe indika fatin ida ne’e hodi implementa sistema teknolojia ba amostra estrada nian, Estrada Betaun Reforsadu ho Fibra nia kualidade ne’e dura tanba ne’e tuir planu sei implementa mos iha Munisipiu seluk ne’e presiza atu implementa.
“Hein katak estrada ida ne’e sei ajuda teb-tebes imi no laos ajuda atu fasilita movimentu ba merkadu deit maibe bele mos fo espasu ba ambulansia sira hodi mai tula ema moras ruma iha ne’e, ohin hau sae mai haree estrada ne’e aat teb-tebes” dehan Ministru Obras Públika, Samuel Marçal iha Aldeia Rileco, Maubisse.
Ministru Obras Públika hateten lori Governu nia naran husu deskulpa ba komunidade sira hotu tanba ukun-an durante tinan 23 ona, nune’e nia parte orgullu tebes ba povu ida-ne’e nia pasiensia, “Lori Governu nia naran hau husu ba ita boot sira hotu tanba ukun-an tinan 23 ona, dezenvolvimentu seidauk tama too area rural, maske barak mak sei moris iha susar nia laran hanesan halerik ba ahi, estrada no seluk tan, Governu da-sia liu hosi MOP sei halo esforsu. Imi mak heroi ida uluk kedas iha tempu rezistensia no iha susar nia laran imi mak fo an ba konstrusaun nasaun ida ne’e, imi mos komprende duni Estadu ida ne’e nia kapasidade”.
Ministru Obras Públika relata iha parte balun maka kestiona ho Ministeriu Obras Públika nia servisu iha terenu, maibe sira lahatene tanba sira la tuun ba terenu hodi haree rasik kondisaun real hosi sosiedade sira nian.
“Hein katak estrada ida ne’e sei ajuda teb-tebes imi no laos ajuda atu fasilita movimentu ba merkadu deit maibe bele mos fo espasu ba ambulansia sira hodi mai tula ema moras ruma iha ne’e, ohin hau sae mai haree estrada ne’e aat teb-tebes” dehan Ministru Obras Públika.
Iha fatin hanesan reprezenta Embaixador Australia iha Timor-Leste, Aaron Watson infoma Governu Australia servisu hamutuk ho Governu Timor-Leste kona-ba dezenvolvimentu rural hanesan projeitu estrada rural, projeitu seluk hanesan bee moos no programa dezenvolvimentu suku (PNDS) iha rural.
“Servisu hamutuk ida ne’e importante loos ho komunidade sira iha area rural, projeitu ne’e estrada beton reforsadu ho fibra iha oportunidade diak tebes atu kolabora servisu hamutuk ba konstrusaun ho modelu teknolojia garantia estrada sira sura ba tempu naruk. Ami iha material sufisiente ba projeitu demonstrasaun iha Ermera ho ida ne’e material ne’e futun id abele uza ba metru kubiku 1, bele implementa ba iha estrada km2 estimasaun ida ne’e bazeia ba ida ne’e material futun ida uza metru kubiku 1 ho presu dolar $10”, dehan reprezentante Embaixador Australia.
Prezidente Autoridade Munisipiu Ainaro, Manuela Georgina Carmo Bucar Corte Real agradese ba projeitu ida ne’e ajuda dunia mi Ainaro bele oferese dalan ne’ebe diak ba komunidade benefisiariu hosi Aldeia tolu.
“Agradese ba projeitu ne’ebe mak oferese dalan diak ba ami nia komunidade Ainaro,benefisiu hosi projeitu ne’e ba Aldeia tolu hanesan Mikitei, Rileku no aldeia Hautadu, agradese tebes tanba fatin iha Eskola, Edifisiu Xei Aldeia nomos komunidade barak mak hela iha ne’e, sira kontente tebes ho programa ida ne’e bele fasilita sira nia movimentu iha tempu udan no bai-loron la difikulta ona sira”, dehan PAM Ainaro.
Prezidente Autoridade Munisipiu ne’e relata kada tinan bainhira udan monu rai, estrada iha area ne’e difikulta tebes komunidade sira ne’ebe hela iha ne’e, hodi halo komunidade sira labele movimentu ba mai ho sira nia transporte.
“Estrada ne’e durante sai difikuldade boot ba komunidade sira ne’ebe hela iha area ne’e labele movimentu ba mai bainhira tempu udan sira labele uza ho transporte, maibe sira tenki lao ho ain deit tanba ne’e hau reprezenta komunidade emjeral hato’o agradesimentu ba Governu Australia liu programa PARTISIPA ne’ebe ajuda ona komunidade sira”.
Iha biban ne’e Xefi Suku Maubisse Vila, Wilson N. M. Mendonça lori komunidade Maubisse esensial ba Aldeia ida ne’ebe sai hanesan benefisiariu ba estrada ida ne’e hato’o agradese ba Governu Australia ba apoiu ne’ebe oferese mai Timor-Leste.
“Lori komunidade Maubisse nia naran agradese ba Governu Australia nia apoiu mai Timor-Leste lu-liu mai Munisipiu rua hanesan Ermera ne’ebe mak lansa ona antes ne’e, ohin Ainaru hetan oportunidade lansamentu fatuk dahuluk ba projeitu ida ne’e, agradese mos ba Governu IX liu hosi Ministeriu Obras Públik aba parseiru entre Governu Australia ho Governu Timor-Leste, ohin bele akontese lansamentu iha ne’e” dehan Xefi Suku Maubisse Vila.
Xefi Suku Maubisse Vila haktuir projeitu ne’e antes implementa sei liu hosi prosesu lubun ida, tanba tuir loloos lansamentu ne’e akontese iha Suku Manutasi. “Maibe iha mos projeitu seluk ne’ebe akontese iha ne’eba. Projeitu ne’e muda fali mai Maubisse, tanba Maubisse parte ida hosi Munisipiu Ainaro, kondisaun real ne’ebe ohin ita hotu hare hahu hosi estrada boot to’o maiiha fatin ida ne’e presiza tebes halo estrada”, hateten Autoridade Lokal ne’e.
Autoridade Suku ne’e esplika estrada ne’e sai difikuldade boot iha tempu udan, susar tebes atu transfere inan isin rua sira tanba iha kondisaun udan bainhira lori inan isin rua sira ba Postu Saúde Maubisse no susar professor sira atu mai hanorin eskola ia ne’e.
“estrada ne’e sai preokupasaun ba komunidade sira hela iha ne’e, tempu udan atu transfere inan isin rua sira ba Sentru Saúde Maubisse sai difikuldade no mos ba professor sira ne’ebe atu mai hanorin estudante sira, nomos sai preokupasaun ba komunidade sira atu transporta sira nia produtu ba iha merkadu sira, maibe ohin ami kontenti tebes ho modelu lansamentu fibra garante nia kualidade ba tempu naruk sai hanesan modelu ida ne’ebe aban bainrua halo iha territoriu tomak”.
Xefi Suku ne’e kompremete prontu servisu hamutuk ho kompañia no parte PARTISIPA nian garante nia kualidade no finaliza tuir tempu ne’ebe maka iha.
“Ami kontente tebes, ami hein katak depois lansamentu ida ne’e haree nia rezultadu bele kontinua ba fatin seluk-seluk, tanba Maubisse boot liu ho Setór Agrikultura no Setór Turizmu portaun ba Munisipiu Ainaro no besik liu ba kapital Dili, ba Governu Australia ami mos kontente tebes ho ajuda ne’ebe imi fo mai ami” hateten Xefe Suku.
Partisipa ia serimonia lansamentu projeitu estrada Fiber Reinforced Cincrete (Estrada Betaun Reforsadu ho Fibra) iha Aldeia Rileo ne’e reprezentante Embaixador Australia iha Timor-Leste, PAM Ainaro, APA Maubisse, Amo Paroko Maubisse Vila, ekipa tekniku Ministeriu Obras Públika, Autoridade Lokal, Lia Nain, Komunidade no Estudante sira.*
Mídia-MOP
